Diogenes: Hé daar, mensen!
De mensen: Hier zijn we.
Diogenes: Ik riep om mensen, niet om ploerten…
Ik roep om atheïsten, niet om ploerten…
Het atheïsme is een integere, intellectueel verantwoorde manier om in het leven te staan. Persoonlijk koester ik een sympathie voor deze denkschool, die een dappere poging doet het leven te beschouwen, ontdaan van metafysische illusies.
Onlangs heb ik wat blogs en tweets van afgestruind van mensen die zich ‘atheïst’ noemen. Maar wat ik aantref is geen integriteit en dapperheid. Volgens een steekproef van Reinier Sonneveld schelden atheïsten online vijf keer zo vaak als gelovigen (achterlijk, weerzinwekkend, debiel, gestoord, dat soort werk). Iemand anders verzuchtte over een atheïstische twitteraar: “schelden in plaats van argumenteren, kleineren in plaats van gedachten uitwisselen, ingaan op argumenten die jou uitkomen, van onderwerp veranderen als je geen antwoord meer hebt en vooral herhalen dat je ongelovig bent als argument voor het atheïsme”. Het blijkt onmogelijk om op een gelijkwaardige manier in discussie te gaan als je niet al bij voorbaat de vooronderstellingen van deze atheïsten onderschrijft.
Waarom is dat zo? Hoe kan het dat een op zich integere en verantwoorde positie ontaardt in de weigering om nog van gedachten te wisselen, in gescheld, in ploertig gedrag?
Omdat de wereld al ingewikkeld genoeg is. Daarom. In de wirwar van meningen, filosofieën en godsdiensten van deze wereld hebben mensen helderheid nodig. Het atheïsme lijkt die helderheid te bieden: het geeft de mogelijkheid om het aantal gesprekspartners aanzienlijk te beperken, zowel historisch als contemporain. En dat geeft rust voor de ziel… En die rust mag niet verstoord worden, al gaat het ten koste van de menselijkheid richting andersdenkenden.
En zo treft het atheïsme een zelfde lot als de godsdiensten. Hoe kan het ook anders.
Natuurlijk kun je Sonneveld bezwaarlijk een objectief iemand noemen om dat vast te stellen. Los daarvan : als men ‘gelooft in het geloof’ (Dennett) is discussie over
atheïsme moeilijk. Gelovigen zijn vanaf een bepaald niveau niet vatbaar meer voor logische, wetenschappelijke argumenten. Zeker als het gaat om de ‘moraal’. Waarvan zij beweren dat enkel religie daarvan een goede basis kan zijn. Ze kunnen (willen) niet begrijpen dat religie niet meer of minder is dan een uitvindsel van de mens.
En van schelden gesproken : de banbliksems die bv. door de Islam (toch ook een godsdienst, nietwaar) of door vele predikanten in de US over atheïsten worden uitgebraakt…
@ronald: Volgens mij zijn gelovigen net zo vatbaar voor wetenschappelijke argumenten als atheisten. Alleen geloven gelovigen dat je de wereld nog ingewikkelder moet maken met argumenten waar atheisten niet aan willen. Dat ze daardoor worden uitgesloten van discussie is dan een aardig voorbeeld van Martijn’s punt.
Een tip: mijn goede vriend Harmen houdt een blog bij http://woordenindeleegte.blogspot.com. Af en toe staat er een atheïstisch betoog of uiteenzetting, over het algemeen goed doordacht en nooit scheldend. Helaas is hij met de loop der jaren wel wat erg mild geworden (als het maar niet komt door de waterdichte redeneringen die ik en een andere gelovige vriend in de comments afvuren).
Beste Ronald, je geeft een mooi voorbeeld van impliciete uitsluiting. Gelovigen snappen nu eenmaal niet (of willen het niet) dat jij gelijk hebt en zij ongelijk, vandaar dat je er geen normale discussie mee kan voeren. Overigens zijn lang niet alle gelovigen van mening dat enkel religie geschikt is als basis van de moraal. Sterker nog, aartsvader Abraham lijkt het daarmee oneens te zijn als hij met God in discussie gaat over de vernietiging van Sodom.