Ons verlangen

De mens is niet zozeer een denkend individu, de mens is allereerst een verlangend dier.

Aldus James K. A. Smith in zijn boek Desiring the Kingdom. We zijn wie we liefhebben, zegt hij Augustinus na. En als dat waar is, dan is het de moeite waard om af en toe eens kritisch naar het voorwerp van onze verlangens te kijken. Maar naar de aard van het verlangen, zijn er weinig dingen moeilijker dan dat.

Jakob, de stamvader van Israël in de Bijbelse verhalen, was een man van intense verlangens: naar zegen, naar een thuis, naar rijkdom en naar een vrouw. Als Jakob Rachel ziet dan weet hij het. Rachel is niet als Lea, haar oudere zus met de laffe blik en het saaie lichaam. Rachel heeft de prachtige ogen, het aantrekkelijke figuur en de sensuele uitstraling. En dus rust hij niet, voordat hij haar heeft. Al moet hij er zeven jaar voor werken, dat maakt Jakob niet uit. Jakob was sowieso bereid altijd alles te doen voor wat hij verlangde.

En als, na zeven lange jaren, eindelijk zijn bruid, gesluierd, naar hem toe wordt geleid, dan is Jakob dronken van drank en vreugde. Eindelijk vindt hij zijn bestemming in de armen van de vrouw naar zijn hart. Voldaan en bevestigd valt hij in slaap. En de volgende ochtend, zo vertelt het verhaal, draait Jakob zich om naar zijn geliefde en schrikt zich lam….

‘Zie, het was Lea’.

Jakob ging naar bed met de vrouw van zijn dromen, maar werd wakker naast een onaantrekkelijk ding. Dit is een universele ervaring. Niet alleen van hen die zich op een wilde avond gewaagd hebben aan een onenightstand. In het donker van de nacht is ieder lichaam even warm en even zacht, zong Boudewijn de Groot al. En menig man of vrouw is met een schok wakker geworden naast iemand die in het duister van de kroeg toch een stuk appetijtelijker leek. En in de morgen, zie, het was Lea.

Maar zelfs wie de vrouw van zijn dromen vindt, kan na een relatie van jaren op een ochtend wakker worden en denken: het is Lea. En breder: velen ervaren teleurstelling bij datgene waar ze altijd intens naar verlangd hebben. Een reden is, denk ik, dat we geneigd zijn te denken dat al onze diepe verlangens ook in de ander of het ander bevredigd kunnen worden.

Het verhaal van Jakob suggereert dat dit niet gaat werken.

De liefde van een ander stilt veel van onze verlangens. Maar voor sommige dingen, is de suggestie van het verhaal, moet je toch echt niet bij je medemens zijn, maar bij God. En pas als Jakob, jaren later, het gevecht met zichzelf en God is aangegaan, vindt hij rust.